Bazal metabolizma nedir, nasıl hesaplanır?

Vücudun, 24 saatlik tam dinlenme durumundayken yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğu enerji miktarıdır. Bazal metabolizma, kişinin yaşına, boyuna, vücut ağırlığına, cinsiyetine ve çevresel faktörlere göre değişir.

Bazal metabolizmanızı öğrenmek için aşağıdaki formu kullanabilirsiniz.


Metabolizma hızını etkileyen faktörler nelerdir?

Yaş: Büyüme için enerji harcandığından, büyümenin en hızlı olduğu bebeklik döneminde bazal metabolizma en yüksektir. Yaş ilerledikçe bazal metabolizma düşer.

Cinsiyet ve vücut yapısı: Vücutta yağ dokusu arttıkça bazal metabolizma düşer, kas dokusu arttıkça da bazal metabolizma yükselir. Bunun nedeni, yağ dokusuna göre kas dokusunun daha etkin olması ve daha çok enerji harcamasıdır. Genellikle kadınlarda yağ dokusu erkeklere göre daha fazla olduğundan, kadınların bazal metabolizması, erkeklerden biraz daha düşüktür. İşçi ve sporcu gibi kas dokusu fazla olanlarda bazal metabolizması, hafif işle uğraşanlara göre daha yüksek olabilir.

Hormonlar: Tiroit bezinden salgılanan tiroksin hormonu bazal metabolizmayı etkiler. Bu hormon aşırı salgılanırsa bazal metabolizma yükselir, az salgılanırsa bazal metabolizma düşer. Böbreküstü bezinde salgılanan adrenalin hormonu da bazal metabolizmayı yükseltici etki gösterir.

Gebelik ve emziklilik: Gebeliğin ilk aylarından sonra bazal metabolizma hızında artma başlar ve son üç aylık dönemde bazal metabolizma hızında ortalama %20 artış olabilir. Bunun nedeninin, son aylarda yavrunun ve annelik dokularının hızlı büyümesi olduğu düşünülmektedir.

Hastalıklar: Özellikle ateşli hastalıklarda hücre çalışmasındaki artış nedeniyle bazal metabolizma yükselir. Vücut sıcaklığında 37°C üzerinde her 1°C artış, bazal metabolizmayı ortalama %12.5 yükseltir.

Sürekli açlık: Uzun süreli açlık ve yarı açlık durumu bazal metabolizma hızını düşürür. Uzun süre normalden az besin alanlarda bazal metabolizma hızında %20 dolayında düşme olduğu saptanmıştır. Aşırı ve sürekli açlık durumunda ise bazal metabolizma hızında %50 kadar azalma olduğu saptanmıştır. Aşırı ve sürekli açlıkta, vücudun bazal metabolizma için daha az enerji kullanmaya başladığı, böylece az enerji harcayarak muhtemel bir açlık durumunu atlatmaya çalıştığı tahmin edilmektedir.

Beslenme tarzı ve diyet: Beslenme tarzı ve uygulanan diyetin içeriğinde protein oranının fazla olması, bazal metabolizmayı yükseltici etki gösterir.

Uyku: Uyku sırasında bazal metabolizma hızı, uyanık olunan zamana göre %10 oranında daha azdır. Uyku sorunu olan kişilerde de metabolizma hızı daha düşüktür.

Mevsim sıcaklığı: Bazal metabolizma, soğuk geçen kış aylarında, yaz aylarına kıyasla daha düşüktür.

Metabolizmayı hızlandırmak için neler yapılmalı?

Gün içerisinde 2,5-3 lt su tüketin. Çünkü su kaybı metabolizmanızı yavaşlatmaktadır.
Öğün atlamayın. Gün içinde az ve sık sık yemeye dikkat edin ve günün en önemli öğünü olan kahvaltıyı atlamayın.
Özellikle karabiber ve pul biber gibi baharatlı yiyecekler tüketin. Böylece metabolizmanızı yaklaşık %20 oranında hızlandırabilirsiniz.
Mutlaka egzersiz yapın. Egzersiz yapmak için vakit bulamıyorsanız gideceğiniz yere yürüyerek gitmek, asansör yerine merdiven kullanmak gibi fiziksel aktivitelerde metabolizma hızına yardımcı olacaktır.
Dengeli beslenin. Vücudunuzu dengede tutarakta metabolizmayı hızlandırabilirsiniz.
Yemek sonrasında yapılan küçük yürüyüşler de metabolizmanın hızlı çalışmasını sağlamaktadır.
Kış mevsiminde daha yavaş çalışan metabolizmayı hızlandırmak için daha hareketli olunmalıdır.
Günde 3 fincan Türk kahvesi veya şekersiz kahve için. Yeşil çay tüketimi de metabolizmayı hızlandırmaktadır.
Akupunktur tedavisi de metabolizmayı hızlandırmaktadır.

Kilo verdikçe bazal metobolizma hızı ne olur?

Kilo verdikçe bazal metabolizma hızı düşer. Bunun bir nedeni de sağlıksız kilo vermeler nedeniyle yağ ile beraber kas kaybının da eşlik etmesidir. Egzersiz yapılarak kas kayıplarının önüne geçmek gerekir. Ayda 4 kilodan fazla kilo verilmemesi gerekir. Hızlı kilo kayıplarında bu durum daha bariz olarak ortaya çıkar.

Hastalıklar bazal metobolizma hızını etkiler mi?

Bazı hastalıklarda bazal metabolizma düşerken bazılarında ise yükselir. Yükselten durumlar; korku, öfke vs gibi sinirsel anlardır. Bunların dışında Hipertiroidi (zehirli guatr), hipofiz ve böbrek üstü bezi hastalıkları, gebeliğin son üç ayında ve bazı ilaçlar bazal metobolizmayı yükseltir.

Bazal metobolizmayı düşüren durumlar ise; beslenme yetersizlikleri, uyku anı, anemi (kansızlık), bazı psikiyatrik hastalıklar ve genetik hastalıklar, hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması durumunda), hipofiz ve böbrek üstü bezi hastalıkları ile yine bazı ilaçlardır.

Sağlık Hesapları

Sağlık Hesapları kategorisindeki diğer seçeneklere de göz atmayı unutmayın. Sağlıklı olmak ve sağlıklı kalmak için ihtiyaç duyduğunuz tüm hesaplar bizden ;)